Beypazarı
Önemsoft
Önemsoft
Dr. Necati Yalçın

Dr. Necati Yalçın

Mail: yalcinnecati@yahoo.com

Ankara’daki Atatürk Evleri, Corona Günleri Yazıları Serisi

Ankara’daki Atatürk Evleri, Corona Günleri Yazıları Serisi

Serinin diğer yazıları için bağlantılar:

Ankara Çiğdemi Tükenmesin!
Evvel zaman içinde, Eşsiz Çiçekler Yaşarmış Nallıhan Kuş Cenneti’nde
Aysantıbeli Güzellerine Sanal Bir Gezi
Corona Günlerinde Sanal Turlar Serisi Vakıf Eserleri Müzesi
Corona Günlerinde Sanal Turlar, Sevgi Çiçeği
Corona Günlerinde Sanal Turlar, Kutsal Tepedeki Hoşgörü Abidesi

Yurdumuzun çoğu köşesinde Atatürk evleri var.
Atatürk bazısında bir süre yaşamış, bazısınaysa uğramış.
Bu evler, şehirlerimiz ve ilçelerimiz için muhteşem bir hatıra.
Çoğu korunuyor. Son derece sevindirici.

Ankara…

Atatürk evleri konusunda sahip olduğu on beş mekânla çarpıcı bir şekilde öne çıkıyor.
Bir tanesini yıktık! Çarpıcı ve üzücü…
Bu yazıda kısaca yer alan ve her biri ayrı bir yazı konusu olabilecek Ankara’daki Atatürk Evleri sınıflandırmayla ve belli bir formatla anlatıldı.

Karargâh evleri
Yaşadığı evler
Dinlendiği evler
Misafir olduğu evler
Başka şehirlerdeki evlerinin benzerleri
İstirahatgâhları

Evler arasında “en”ler var!
Ulu Önder’in;
“Hayatı boyunca en uzun yaşadığı ev”
“Hem çalışma hem de yaşama mekânı olarak kullandığı evler
“En küçük evi” veya
“En son evi” gibi…
Bu özellikleri taşıyan evlerini görmek bile başlı başına heyecan verici.
Evlerin gezilere açık olanları evin ismiyle aynı satırda
“Gezilere açık” yazıyor. Ne büyük mutluluk!
Birinde
“Yıktık!” yazıyor. Ne büyük üzüntü!

Karargâh evleri

Bu mekânlar hem karargâh hem de ev olarak kullanmış.
Ankara’daki ilk ve ikinci evini bu gruba yazabiliriz.
Polatlı’da bulunan karargâh-ev, Sakarya Meydan Muharebesi sırasında kullandığı mekân:

* Eski Ziraat Mektebi
* Direksiyon Binası
* Alagöz Karargâhı

Eski Ziraat Mektebi(1919–1920)                                                         
Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Keçiören (Gezilere açık)  

Ankara’daki ilk evi ve karargâhı.
Keçiören tepelerini yamacında Çubuk çayına bakan o zamanlar iki katlı taş bir yapıydı.
Temsilciler Heyeti çalışmalarını Ankara'da sürdüreceği haberi üzerine, Ankara Vali vekili Defterdar Yahya Galip Bey, en uygun çalışma yeri olarak burayı seçmişti.
Üst kata çıkınca karşıya gelen büyük oda ve koridorun sonundaki oda Atatürk'e, sağdaki odalar Temsil Heyeti üyelerine, soldakiler de bürolara, bir süre sonra Halide Edip’in (Adıvar) yönetiminde çalışmalar başlayan Anadolu Ajansı’na ayrılmıştı.
Alt katta, yemek salonu, şifre ve telgraf odaları, yaverler bürosu ve muhafız birliği yatakhanesi vardı.
İlk Meclis’in hazırlıklarının yapıldığı, pek çok tarihi kararların verildiği bu karargâh, Meclis’in açılmasıyla bir odada iki bakan çalışacak şekilde hizmet verdi.   
Atatürk istasyondaki karargâha taşındı. Bakanlar da kendilerine ait binalarına…
Yapı, Genelkurmay Başkanlığı Karargâh binası oldu ve 1930 yılında bugünkü yerine taşınana dek aynı amaçla kullanıldı.
Bugün, bir kat daha eklenmiş haliyle Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü binası olarak kullanılmaktadır. İkinci kattaki koridorun sonundaki oda, Atatürk Odası adıyla, eşyaları ile birlikte ziyarete açık.

Mustafa Kemal Paşa İsmet Paşa ile Eski Ziraat Mektebi’nin önünde

Bir zamanlar Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün aşağıdaki adresinde Oda’yla ilgili bilgiler vardı. Bu yazıyla size vermek için baktım, bulamadım!
Sizin bulabilmeniz umuduyla adresi bu linkte veriyorum

Direksiyon Binası (1920–1921)       
Millî Mücadelede Atatürk Konutu Müzesi, Gar, Ulus (Gezilere açık)

Atatürk’ün Ankara’daki ikinci evi ve karargâh binası.
İlk karargâh binasının şehir merkezine uzaktı.
Büyük Millet Meclisi'nin açılışından kısa bir süre önce karargâh buraya taşındı.
Ankara Garı’ndaki Direksiyon Binası’nın üst katına.
Atatürk'ün yatak odası, çalışma odası, bir toplantı salonu ve bir de yazıhane var.
Atatürk, Çankaya'daki Eski Köşk’e geçinceye kadar burada kalmış, birçok tarihi kararları bu binada almış.
Bugün, binanın ikinci katı Milli Mücadele’de Atatürk Konutu, birinci katıysa Demiryolları Müzesi olarak ziyarete açık.
Giderseniz, Müze’ye bağlı, Atatürk’ün Vagonunu da mutlaka görün.
Vagon için Müze yetkilisine danışabilirsiniz.

Mustafa Kemal Paşa ve Çerkez Ethem, askerleriyle Direksiyon Binası önünde

Müze’nin bilgi ve fotoğraflarına ulaşmak için bu linke tıklayınız.

Alagöz Karargâhı (1921)                                                           
Alagöz Karargâh Müzesi, Alagöz Köyü, Polatlı (Gezilere açık)

Eskişehir Yolu’nda Ankara’dan Polatlı’ya doğru giderken sağ tarafta Alagöz Köyü var.
Bu ev köyün merkezinde ve Atatürk’e Sakarya Meydan Muharebesi süresince karargâh olmuş.
Yapı, savaş nedeniyle zorlu günlerin şahidi.
Gece-gündüz süren süresi, uzunluğu ve derinliğiyle dünya rekorları kıran Türk tarihinin dönüm savaşlarından Sakarya’nın karargâhı.
Atatürk atından düşüp kaburgalarını kırınca, trenden sökülen bir koltukla burada kalmış.  
"Türkoğlu Ali Ağa, evini karargâh olması için veren kişi.
Anıtkabir Komutanlığı’na bağlı, müze olarak ziyarete açık. Binanın görevlileri bugünün Türkoğlu Ailesi fertleri."
 

Alagöz Karargâh Müzesi

Ayrıca kısa bilgi bulabileceğiniz TC Kültür ve Turizm Bakanlığı sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz

Yaşadığı evler

Ulu Önder’in Cumhurbaşkanlığı Konutu olarak kullandığı mekânlar.
Hayatı boyunca en uzun yaşadığı evleri bu grupta görüyoruz:

* Ordu Köşkü, Eski Köşk
* Yeni (Pembe) Köşk

Ordu Köşkü (1921–1932)                                                             
Atatürk Müze Köşk, Çankaya (Gezilere açık)

Atatürk’e en uzun süre ile ev olmuş bu önemli mekân, Ankaralı Bulgurluzade Tevfik Efendi'nin bir bağ eviydi.
Daha öncesinde Kasapyan Bağevi.
Kasapyanlar’dan kaça alındı bilmiyoruz ama Ankaralılarca Bulgurluzadeler’den 4500 liraya satın alındı.
Atatürk'e hediye edildi.
O da
“Milletin malıdır” dedi, adı da Ordu Köşkü olsun istedi.
Gar'daki karargâhı yetersiz olduğu için Atatürk bu köşke taşındı.
Köşk, iki katlıydı.
Girişinde havuzlu bir holü vardı.
Atatürk, 1923 yılı Ocak ayında Latife Hanım'la evlendikten sonra, bu elverişsiz evi daha kullanışlı bir duruma getirmek istedi ve bu iş için mimar Vedat Bey'i görevlendirildi.
Havuzlu hol kaldırıldı, altlı üstlü salon yapılırken, kuleli bölüm eklenerek yeni odalar elde edildi.
1932 yılına kadar Cumhurbaşkanlığı Köşkü olarak kullanıldı.
İleriki yıllarda müze olarak değerlendirilebileceği düşüncesiyle içindeki eşyalara dokunulmadan kapatıldı.
Bu nedenle, kullanıldığı yerde görülebilecek en zengin Atatürk hatırasının bu mekânda olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
Pembe Köşk’e taşınıldığında Eski Köşk denildi.
Bugün müze.

Müze’yi sanal turla gezmek için bu linke tıklayınız

Yeni (Pembe) Köşk (1932–1938)
Pembe Köşk, Çankaya (Gezilere açık)

Cumhurbaşkanlığı Köşkü’ydü.
Renginden dolayı Pembe Köşk olarak anılıyor.
Atatürk’ten itibaren 11 Cumhurbaşkanı tarafından kullanıldı.
Başbakanlık’a devredildi.
Başbakanlık kaldırılınca yeniden Cumhurbaşkanlığı’na bağlandı.
Yeni Köşk de denilen bu mekân İnönülere ait ve Çankaya yokuşunun başında bulunan mekânla birlikte Ankara’nın iki Pembe Köşk’ünden biridir.
Köşk’ün projesi Prof. Holzmeister tarafından çizilmiştir.

Pembe Köşk

Dinlendiği evler

En küçük evi olan Kolibası yeşillikler içinde.
Diğer ikisi havuz ve biri baraj gölü kenarındaki mekânlar.
En hüzünlü grup. Yıkılanı, ilgi bekleyenleriyle…

* Kolibası
* Marmara Köşkü
* Orman Çiftliği Atatürk Köşkü                                                                   
* Çubuk Köşkü

Kolibası                                                                          
Saklıbahçe Atatürk Evi, Söğütözü  (Gezilere açık)

Eskişehir Yolu’ndan Ankara Otobüs Terminali’ne dönün.
Birkaç yüz metre sonra sağ tarafınızda Orman Bakanlığı var.
Saklıbahçe Atatürk Evi Bakanlığın bahçesinde.
Yeşillikler içinde.
Trakya şivesiyle koliba hala saklı bir şekilde duruyor.
Bu tek göz kulübe hiç kuşkusuz Atatürk’ün en küçük evi.
Penceresinden bakılarak da olsa ziyarete açıktır.

Atatürk’ün Kolibası

Marmara Köşkü
Atatürk Orman Çiftliği (Yıktık!)

Atatürk Orman Çiftliğinin güneyindeki tepeler üzerindeydi.
Marmara Köşkü iki katlı olarak yaptırılmıştı.
Alt katında kemerle süslü bir revak, üst katta Atatürk'ün yatak odası banyo dairesi dinlenme ve çalışma salonları vardı.
Atatürk'ün kullandığı eşyalar köşkte bir odada, bu arada düzenlenen balolar dâhil tarihe tanıklık eden tüm mekândaydı…
Dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılması gündeme geldi. Başta Mimarlar Odası, itirazlar edildi. Mahkemelik oldu.
Uzmanlar, statik sorunu varsa yıkılmadan yapılabilir dedi.
Yıkıldı.
Yeniden yapılacak dendi…
Çok üzücü…

Atatürk Marmara Köşkü’nde (1929)

Orman Çiftliği Atatürk Köşkü                                         
Orman Çiftliği İdari Binası, AOÇ (Gezilere kapalı)

Köşk, tek katlı ve kiremit çatılı.
Çatının ortasında bir saat kulesi yükseliyor.
Atatürk'ün ölümünden sonra köşk ek yapılarla genişletilmiş, Orman Çiftliği İdare binası yapılmış.
Köşkte Atatürk'ün kullandığı eşyalar, Cumhurbaşkanlığı Çankaya köşküne devir edilmiş.
En son, Atatürk'e ait çekmeli bir masa bulunuyordu…

Çubuk Köşkü
Çubuk Barajı Atatürk Köşkü, Çubuk  (Gezilere kapalı)

1936 yılında tamamlanan Çubuk barajı, Ankara'nın 11 km kuzeyinde Çubuk çayı üzerindedir.
Baraj sırtlarında Atatürk'ün zaman zaman dinlenmesi için küçük bir köşk yaptırılmış.
Atatürk baraja geldiği zaman bu köşkte dinlenmiş.
Atatürk'ün ölümünden sonra köşk bazı ek yapılarla genişletilmiş ve baraj binası müdürlüğü binası olarak kullanılmaya başlanmış.
En son içinde Atatürk'ün baraj gezilerinde bindiği bir deniz motoru bulunuyordu...
Uzun zamandır bölge de Köşk de kapalı…
Aynı alanda bulunan ve önemli bir yapı olan önemli bir tarihi yapı olan gazino ise yıkıldı…

Misafir olduğu evler

Ankara’ya ilk gelişi olan 27 Aralık 1919 tarihinden bir gece önce konakladığı ev bu grup içindedir.
Yani Ankara öncesi son kalınan yer.
Temsil Heyeti üyeleriyle birlikte bu evde bir gece kalarak zorlu yolculuğun son noktasından önce bir nebze soluklanılmıştır.
Çubuk’taki konaksa Atatürk’ün buraya geldiğinde kaldığı mekândır:

* Beynam Evi                                                                                                                     
* Bekir Ağalar Konağı                                                                                           

Beynam Evi                                                                            
Beynam Atatürk Tarih ve Kültür Evi, Bala Beynam Köyü (Gezilere açık)

Ankara, dört gözle kurtarıcıyı beklemektedir.
İlk durağı Samsun olan bu müthiş yolculuk bir tamim ve iki kongreyle örgütlenen bir halkın tarihinde son derece değerli bir yere sahiptir.
Samsun-Ankara arasındaki yolculuk başlı başına bir güzergâh olarak ele alındığında Beynam Evi son durak olarak önümüze çıkmaktadır.
Bugün müze.
Gittiniz. Kapalı mı?
Karşısındaki markete uğrayın.

Beynam Atatürk Tarih ve Kültür Evi

Bekir Ağalar Konağı                                                           
Kent Müzesi, Atatürk Caddesi, Çubuk  (Gezilere açık)

Atatürk’ün Çubuk’a geldiği zaman 1933 yılında kaldığı ev.
Yapı, yakın zamanlarda yenilendi ve müze olarak açıldı.

Bekir Ağalar Konağı (Çubuk Şehir Müzesi)
Başka şehirlerdeki evlerinin benzerleri

Türkiye’de bir örneği Samsun’da olan bire bir benzer evlerden Ankara’da iki tane bulunuyor.
Doğduğu ev bu grubun içinde yer alıyor.
Diğer ev Başkent Üniversitesi Yerleşkesi içinde yer alıyor:

* AOÇ Atatürk Evi
* BÜ Abdurrahim Tunçak Atatürk Evi

AOÇ Atatürk Evi                                                                 
Atatürk Orman Çiftliği   (Gezilere açık)

Selanik’te bulunan doğduğu evin benzeri.
Düzenlemesi de aslına uygun şeklide yapılmıştır.
Doğduğu oda ve hatıra eşyalarıyla Ankaralılara güzel bir armağandır.
Bugün müze.

AOÇ Atatürk Evi

Atatürk Orman Çiftliği sitesinde Atatürk Evi detaylarını bu linkten bulabilirsiniz

BÜ Atatürk Evi                                             
Başkent Üniversitesi Yerleşkesi, Eskişehir Yolu (Gezilere açık)

İstanbul Akaretler’de bulunan bir süre oturduğu evin benzeri.
Atatürk fotoğrafları, Zübeyde Hanım’a ait eşyalarla Manevi oğlu, Abdurrahim Tunçak’ın bağışladığı eşyalarıyla Ankaralılara güzel bir armağan.
Bugün müze.

Abdurrahim Tunçak Atatürk Evi

Müze kataloğunu da bulabileceğiniz Başkent Üniversitesi sitesi bu linkte

İstirahatgâhları

Atatürk’ün ilk ve son istirahatgâhları bu grubun içinde.

* Etnografya Müzesi
* Anıtkabir

Etnografya Müzesi                                                                       
Türk Ocağı Caddesi, Opera   (Gezilere açık)

Cumhuriyetin müze olarak yapılan ilk binası.
Yokluklar içinde ama mimarından ustasına, işçisine kadar herkesin üstün gayretleriyle kısa sürede tamamlanmış.
Anıtkabir yapılana dek on beş yıl süreyle Atatürk’e ev sahipliği yaptı.
Girdiniz, karşınızda mermer bir zemin kaide var.
Burası, Atatürk’ün geçici kabrinde yattığı yer.

Müze broşürünü de bulabileceğiniz TC Kültür ve Turizm Bakanlığı sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz

Anıtkabir                                                                             
Anıttepe      (Gezilere açık) 

Atatürk’ün ebedi istirahatgâhı olan Anıtkabir, Ankara’nın yerli ve yabancı en çok turist çeken mekânı.
Mozole ve içinde yer alan Kurtuluş Savaşı Müzesi haftanın her günü ziyarete açık.
Bazen 4 mevsim yapılacakları yazmayı çalışırım.
Listenin 4. Maddesi, dört dörtlük bir mekânın, Anıtkabir’indir.

Yazıyı, bir bahar yazında kullandığım satırlarla bitireyim:

Aslanlı yolunda oturan aslanlara sokulun, Türkün gücüne, barışseverliğine dokunun…
Kilimli meydanında kısa bir tur atın, zengin kültürümüzün tadına varın…
Zamanın en yüksek bayrak direğine bakın, göğsünüzü kabartın…
Tonozlu bölümlere tek tek girin, devrimleri irdeleyin…
Panoramik müzede toplar patlayacak, Çanakkale, Sakarya ve Dumlupınar gözünüzde canlanacak…
Taze açmış bir kır çiçeği de olsa getirebilmişseniz, elinizdeki çiçeği, yerli yabancı tüm devlet adamlarının yaptığı gibi mozoleye saygıyla koyun,
Sonra geçin karşısına. Gözünüz çiçek verdiğiniz elinizde, eliniz göğsünüzde.
Her şeyimizi borçlu olduğumuz yüce insana, minnettarlığınızı sunun…

Anıtkabir resmi sitesine bu linkten ulaşabilirsiniz

Anıtkabir’in sanal turu için bu linke tıklayınız

 

Dr. Necati YALÇIN

Yorum Yazın

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar