Beypazarı
target english
Prof.Dr. Mehmet Tunçer

Prof.Dr. Mehmet Tunçer

Mail: mehmettuncer56@gmail.com

Güzel, Estetik, Yaşanabilir, Yeşil Bir Şehir Prag'dan Alınacak Bazı Dersler 6. Bölüm

Güzel, Estetik, Yaşanabilir, Yeşil Bir Şehir Prag'dan Alınacak Bazı Dersler 6. Bölüm

Mehmet Tunçer [1]   Öznur Aytekin[2]

Çankaya Üniversitesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü


PETRİN TEPESİ’NDEN PRAG KALESİ (PRAGUE HRADCANY) 1930

(Kaynak: https://www.hippostcard.com/listing/praha-czech-r-prague-hradcany-from-petrin-1930-postcard/18962191)

Dünya’nın en büyük kalelerinden birisi olan Prag Kalesi, Prag’da en önemli, şehrin her tarafından görünen ve heybetiyle tarihi şehrin üzerinden yükselen bir anıtlar kompleksidir.

Ankara Kalemiz de; belki de Roma ve Bizans öncesine kadar giden tarihselliği ve geçmişi ile çok daha eski ve heybetlidir.  Ancak, Kale’nin şehrin her tarafından görülme özelliği kalmamış ve çevresi çok katlı bloklarla çepeçevre çevrelenmiştir.

"Eski büyük bir maziden şerefli hale olan istek, Ankara'nın  imar planını tesbit eder. Kale, şehir tacı olarak kalıyor.  Müteakiben ehemmiyetli yollar, yeşil şeritleri birlik kısımları yayılmağa başlar. Milli abide olan Kalenin tamir edilerek, yenileştirilmesiyle, kuvvet bulacak olan Anadolu ruhunun takdis edileceği zaman gelecektir. Korunmak istenen halile Kaleye doğru uzanan eski şehir talimatnamesi ile herhangi bir tecavüzden korunacaktır. Sade garp kısımları zamanın icabına uydurulabilir.[3]

(Prof. Hermann Jansen 1932)

Planında “Kale” nin şehrin her tarafından algılanması ve korunmasına büyük önem veren Prof. Hermann Jansen böyle diyordu, plan raporunda...

Ulus ve Kale, bugünkü durumuyla özlenen ve istenileni vermekten çok uzak bir durumdadır. Daha önceki bölümlerde anlatılan bazı uygulamalar, eski şehri korumak bir yana tahribe yönelmiş, “KALE” değil kentin her yanından algılanması, görülüp fark edilmesine engel olacak yapılaşmalarla perdelenmiştir.


ANKARA KALESİ ÇEVRESİ ÖZELLİKLE BATI KESİMLERİ ÇOK KATLI YAPILAŞMALAR, DOĞU KESİMİ DE GECEKONDULARLA ÇEVRELENMİŞTİR. (Kaynak:  M. Tunçer, 2000)

Prag Kalesi; Guinness Rekorlar Kitabı’na göre dünyanın en büyük antik kalesidir. Hakikaten, beş ana girişi olan Prag Kalesine ulaştığınız zaman eğer elinizde yapı ve yapı gruplarını tanıtan kapsamlı bir harita yoksa sadece St. Vitus Katedraline doğrudan ulaşarak bu kadarla yetinmek zorunda kalabilirsiniz.


PRAG KALESİ GİRİŞLER, AVLULAR, YAPI/YAPI GRUPLARI (ŞEMASI)

(Kaynak: https://doktorungezirehberi.files.wordpress.com/2015/04/kaleminimap.gif)

Kale’ye toplu taşın sistemi ile şehrin her tarafından kolayca gelinebilmekte ve her iki girişe de yakın tramvay ve metro durakları bulunmaktadır. Güney-doğuda eski kale merdivenlerine yakın bir noktada Malostranska Metro durağı bulunmaktadır. Bu noktada yer üstünde de tramvay durakları bulunuyor.

Burada indikten sonra hemen sola dönerseniz Valdstejnska caddesinden doğrudan Valdstejnsky Palace'a ulaşılır.

Burası günümüzde de Çek Parlamentosuna ev sahipliği yapmaktadır. 2018’de ana kapıdan girenleri, şık bayanlar ve centilmenleri görünce ana kapıdan girdim, ikinci aramada benim cahil bir turist olduğumu anladılar ve içeri sokmadılar. Yoksa Parlamento binasına ve önemli bir politik toplantının içine dalacaktım bilmeden :)

Prag Kalesi 570 metre uzunluğunda ve 130 metre genişliğindedir. Prag Kalesi’nde Bohemya ve Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu kralları ve Çekoslovakya ve Çek Cumhuriyeti devlet başkanları bu mekanda ofisler bulundurmuşlardır. Kalenin ilk kısımlarının kurulması 9. yüzyıla (870) kadar gitmektedir.

PRAG KALESİ GİRİŞLER, AVLULAR, YAPI/YAPI GRUPLARI (ŞEMASI)
(Kaynak: https://www.praguecityline.com/prague-castle)


PRAG KALESİ’NE ÇIKIŞ YAYA AKSINDAN PETRİN TEPESİ’NE BAKIŞ (Fotoğraf: M.Tunçer, 2019)

Prag Kalesi, Prag'ın en güzel ve en geniş manzara ve seyir mekanlarına sahiptir. Her noktadan Prag şehrinin korunmuş muhteşem manzarasını seyretmek mümkündür.

Ankara Kalesi gibi çevresi çok katlı çirkin beton apartmanlarla çevrili olmadığından şehri algılamak her açıdan çok kolay ve güzeldir. Güzel şehir ilkelerinden biri de şehrin tarihi dokusu ile yeni şehrin ayrılması ve eski şehir içinde tarihsel çevre ile uyumlu olmayan yapılaşmalara izin verilmemesidir.


PRAG KALESİ’NE ÇIKIŞ YAYA AKSINDAN ŞEHRE BAKIŞ (Fotoğraf: M.Tunçer, 2019)

Prag kalesine düzgün parke taş döşenmiş, eğimi iyi ayarlanmış ve manzaralı merdivenli bir yoldan çıkarken görülen konutlar 4-5 katlı olmasına rağmen mimari tarz olarak geleneksel doku ile uyumlu ve büyük oranda restore edilmiş yapılardır. Çatılar bakımlı ve aynı tip kiremit ile onarılmış, tepe pencereleri ile estetik görünen bir manzara oluşturmaktadır. Çatılarda depo, çanak, TV anteni, güneş paneli, asılı çamaşır vd görsel çirkinlik yaratan herhangi bir şey bulunmamaktadır.


PRAG KALESİ’NE ÇIKIŞ YAYA AKSINDAN ŞEHRE BAKIŞ (Fotoğraf: M.Tunçer, 2019)


PRAG KALESİ’NE ÇIKAN BASAMAKLI ANA AKS

Prag Kalesi’ni gezerken sadece Prag'ın ana simge yapılarını değil, aynı zamanda bu kesimin köklü ve zengin olduğu kadar ilginç tarihi geçmişini öğrenerek gezmek gerekli.

Kale şehrin her yerinden tüm heybeti ile görülebiliyor ve ülkenin ve Prag’ın çok önemli sembolleri arasında yer alıyor.

Çek Cumhuriyeti tarihinin büyük bir kısmı tam olarak Kale'de yaratılmıştır. Mevcut tarihi kaynaklara göre Prag Kalesi, 880'de Premyslid Prens Borivoj tarafından kuruldu. Bundan sonra bu ortaçağ kalesi alanı bir hendek ve bir taş suru ile güçlendirilmiştir. Ankara Kalesi’nin muhteşem BAZALT yapısı ve ortaçağ inşa teknikleri ile karşılaştırıldığında çok da güçlü olmadığını görürüz...


ROMA DÖNEMİ DEVŞİRME MALZEME İLE İNŞA EDİLEN YÜZYILLARCA BİR ÇOK SAVAŞA SAHNE OLAN ANKARA KALESİ SURLARINI DA NEM VE YANLIŞ UYGULAMALARLA ÇATLATTIK (Fotoğraflar : M.Tunçer)

Prag Kalesi’nde ilk inşa edilen kısmı kilise binasıdır. Georgios Bazilikası ve Vitus Bazilikası 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Bohemya döneminde bir manastır Georgios Bazilikası’nın yanına eklenmiştir.

Daha sonra Kalenin içine kiliseler inşa edildi, ilki Meryem Ana Kilisesi (Church of Virgin Mary ) ve St. George ve St. Vitus'a adanmış diğer kiliseler 10. yüzyılın ilk yarısında inşa edildi.

10. yüzyıldan itibaren Prag Kalesi devlet başkanının, prensin ve daha sonra kralın yaşadığı bir yönetim merkezi olmuştur. Devlet başkanları dışında, aynı zamanda kilisenin en yüksek temsilcisi olan Prag piskoposunun makamıydı. (https://www.praguecityline.com/prague-monuments/prague-castle-introduction-to-the-history)

Daha sonra, St. Vitus Bazilikası, ana Kale Kilisesi olan orijinal Rotunda'nın yerine inşa edildi. Ve bu kilise neden bu kadar önemliydi? Toprakların azizlerinin ve patronlarının kalıntıları ve anıları bırakıldı. Burada St. Vitus, Wenceslas ve Adalbert'ten bahsetmeliyiz.

Kale tarihinde önemli olan bir başka önemli dönüm noktası, Çek tahtında Lüksemburg Kralının oturduğu on dördüncü yüzyıl dönemi. O zaman, Prag Kalesi, imparator Charles IV sayesinde, ilk kez imparatorluk konutu ve Kutsal Roma İmparatorluğu'nun hükümdarının koltuğu oldu. O zaman kale, kraliyet sarayının yeniden inşa edildiği ve surların güçlendirildiği kapsamlı bir şekilde yeniden inşa edildi. Vitus Katedrali de inşaat işlerinden geçti ve Gotik bir tarz kazandı.


ST VİTUS KATEDRALİ ÇEVRESİNDEKİ ZEMİN KAPLAMALARI ve YENİ UYGULAMALAR (Fotoğraflar : M. Tunçer, 2019)

 

 

Prof. Dr. Mehmet TUNÇER

Peyzaj Yük. Mimarı Öznur AYTEKİN
           

[1] Şehir ve Bölge Plancısı, Prof. Dr., Çankaya Universitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü öğretim üyesi, mehmettuncer56@gmail.com.
[2] Peyzaj Yük. Mimarı, Çankaya Universitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, (Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Yüksek Lisans Programı mezunu), oznur.aytekin@hotmail.com
[3] JANSEN, H., 1937, "Ankara İmar Planı", Alaeddin Kıral Basımevi,  İst. s.18.

Yorum Yazın

Ana Sayfa
Web TV
Foto Galeri
Yazarlar